Κλιματική αλλαγή, πλαστική ρύπανση, αστική υπερθέρμανση, και απώλεια βιοποικιλότητας είναι μερικές μόνο από τις περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Και είναι όλες σύνθετες, αλληλένδετες και επείγουσες.
Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων απαιτεί κάτι περισσότερο από τεχνολογική καινοτομία ή πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Απαιτεί ενεργή συμμετοχή των πολιτών.
Στην alchemia-nova Greece, η επιστήμη των πολιτών δεν αποτελεί μια παράλληλη δραστηριότητα, αλλά βασική μεθοδολογία που την ενσωματώνουμε στα ευρωπαϊκά έργα στα οποία συμμετέχουμε, όπως το REMEDIES και το Cooling Havens. Μέσα από αυτά, συνεργαζόμαστε με πολίτες για τη συλλογή δεδομένων, τη δοκιμή λύσεων και τον σχεδιασμό ανθεκτικών, και κλιματικά προσαρμοσμένων χώρων.
Τι είναι η επιστήμη των πολιτών;
Η επιστήμη των πολιτών αναφέρεται στην ενεργή συμμετοχή του κοινού σε επιστημονικές διαδικασίες, από τη συλλογή και παρακολούθηση δεδομένων έως τη συνδημιουργία και αξιολόγηση λύσεων, μετατρέπoντας τους πολίτες από παθητικούς παρατηρητές σε ενεργούς συμμετέχοντεςστην κλιματική δράση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει συστηματικά αυτή την προσέγγιση, μέσα από προγράμματα όπως το Horizon Europe, αναγνωρίζοντας ότι η συμμετοχή των πολιτών είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη διάδοση λύσεων βασισμένων στη φύση, τη μετάβαση στη κυκλική οικονομία, την προστασία της βιοποικιλότητας και τη δημοκρατική συμμετοχή στην Πράσινη Συμφωνία. Με την άμεση συμμετοχή των πολιτών, η Ε.Ε. στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι κλιματικές λύσειςδεν είναι μόνο επιστημονικά ορθές, αλλά και κοινωνικά αποδεκτές, εφαρμόσιμες σε μεγάλη κλίμακα και με ισχυρό αντίκτυπο.
Η επιστήμη των πολιτών στο REMEDIES: Μαζί ενάντια στην πλαστική ρύπανση
Ένας βασικός πυλώνας του έργου REMEDIES είναι η εμπλοκή των πολιτών ως υπεύθυνων για τη συλλογή δεδομένων για τη μείωση των πλαστικών αποβλήτων και την προώθηση της αλλαγής συμπεριφοράς. Με την άμεση εμπλοκή των πολιτών, η πλαστική ρύπανση καθίσταται κοινή ευθύνη.
Μέσω δομημένων πρωτοκόλλων και εργαλείων ανοιχτής πρόσβασης, οι πολίτες συμμετέχουν σε:
- Παρακολούθηση απορριμμάτων ακτών: Εθελοντές συλλέγουν και καταγράφουν απορρίμματα με βάση τυποποιημένα πρωτόκολλα και ψηφιακά εργαλεία (Shoreline Marine Litter App). Τα δεδομένα αποθηκεύονται σε μια ευρύτερη μεσογειακή βάση δεδομένων, ενισχύοντας την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής.
- Μελέτη μικροπλαστικών από πλυντήρια: Πολίτες εφαρμόζουν επιστημονικό πρωτόκολλο για την ανάκτηση και ποσοτικοποίηση των μικροϊνών που απελευθερώνονται από τα συνθετικά υφάσματα κατά την πλύση.
- Δοκιμή καινοτόμων λύσεων μηδενικών αποβλήτων: Σε εργαστήρια όπως αυτά για τις βιοδιασπώμενες επικαλύψεις καλλυντικών από φύκη, οι συμμετέχοντες δοκιμάζουν εναλλακτικές λύσεις χωρίς πλαστική συσκευασία και καταθέτουν τη γνώμη τους για τη χρηστικότητα και την αποδοχή τους.
Η επιστήμη των πολιτών στο Cooling Havens: Σχεδιάζοντας μαζί δροσερές πόλεις
Η κλιματική προσαρμογή των πόλεων δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη γνώση και τη συμμετοχή των κατοίκων. Μέσα από το έργο Cooling Havens, συμβάλλουμε στη δημιουργία μικροκλιματικών καταφυγίων στην Αθήνα μέσω μπλε και πράσινων υποδομών και λύσεων βασισμένων στη φύση.
Οι κάτοικοι δεν «ενημερώνονται» απλώς. Συνδιαμορφώνουν παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις καθημερινές τους ανάγκες. Αυτό το συμμετοχικό μοντέλο ενισχύει την τοπική ιδιοκτησία, την κοινωνική συνοχή, τη μακροπρόθεσμη συντήρηση και βιωσιμότητα των νέων υποδομών και την εμπιστοσύνη μεταξύ δήμων και κοινοτήτων.
Όταν η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή σχεδιάζεται από κοινού, ενσωματώνεται στην καθημερινή ζωή.
Από τη συμμετοχή στη μεταμόρφωση
Η επιστήμη των πολιτών είναι κάτι περισσότερο από απλή συλλογή δεδομένων. Είναι μια καινοτομία στη διακυβέρνηση. Δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να κατανοούν τα περιβαλλοντικά συστήματα, να βλέπουν τον αντίκτυπο της συμπεριφοράς τους, να συμβάλλουν στην ανάπτυξη λύσεων και να επηρεάζουν τα τοπικά και ευρωπαϊκά πλαίσια πολιτικής.
Στην alchemia-nova Greece, πιστεύουμε ότι η επιστήμη των πολιτών γεφυρώνει την επιστήμη, με τον σχεδιασμό και την καθημερινή ζωή.
Μέσω έργων όπως τα REMEDIES και τα Cooling Havens, αποδεικνύουμε ότι όταν οι πολίτες γίνονται συνεργάτες, η δράση για το κλίμα γίνεται απτή, τοπική και μετασχηματιστική.
Η περιβαλλοντική μετάβαση δεν μπορεί να υλοποιηθεί για την κοινωνία. Πρέπει να υλοποιηθεί μαζί με την κοινωνία. Και η επιστήμη των πολιτών είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία για να συμβεί αυτό.
